Kütüb-i Sitte ve Müellifleri BUHÂRÎ ve ESER?

Muhammed b. ?smâil b. ?brâhim el-Buhârî, h. 194 (810) yilinda Buhâra’da dogmustur. On yaslarinda iken hadise karsi derin bir ilgi duymus ve hadis ezberlemeye baslamistir.

Memleketindeki hocalarindan ders aldiktan sonra, o günün belli basli ilim merkezleri olan Sam, Basra, Hicaz, Kûfe, Bagdat ve Misir’da tahsîline devâm etmistir.

Ders aldigi hoca sayisinin bini buldugu ifâde edilir. Ezberledigi hadis sayisi ise kendi ifâdesiyle, yüz bini sahih, toplam üç yüz bindir.

Kirk yil kadar süren ilim yolculugu sonunda Buhâra yakinlarindaki Hartenk’e yerlesmis ve h. 256 (870) yilinda 62 yasinda iken vefât etmistir.

Döneminin en büyük âlimlerinden olan Buhârî’nin hadis bilgisi defâlarca yoklanmistir. Bir keresinde 100 kadar hadisin sened ve metinleri karistirildiktan sonra Buhârî’ye okunmus ve bu hadisler hakkinda ne diyecegi sorulmustur. Buhârî hepsini ezberden düzeltmis ve soranlarin hayranliklarini kazanmistir. Bir çok kereler muhtelif kisilerce ve defâlarca tekrâr edilen bu imtihanlar ona âlimler arasinda hakli bir ün ve mevkî kazandirmistir.

Buhârî telif hayatina daha ögrencilik yillarinda baslamistir. Onun küçük, orta ve büyük Târih, Edebü’l-Müfred, ed-Duafâ adli kitaplari yaninda Kütüb-i Sitte’nin birinci kitabi kabul edilen el-Câmiu’s-Sahîh’i (Sahîh-i Buhârî) çok özel bir yere sâhiptir.

Buhârî eserini, hocasi ?shak b. Râhûye’nin (v. 238/ 852) “Biri çikip sahih hadisleri toplayan bir kitap telif etse…” isâreti üzerine, büyük bir gayret ve titizlikle, ömrünün yaklasik dörtte birini vererek meydana getirmistir. Onun gösterdigi dikkat ve titizligin güzel bir neticesi olarak eseri Kur’an’dan sonra en saglam kitap olarak ?slâm âlimlerinin begenisine mazhar olmustur.

Hadis edebiyati tarihi içinde bir dönüm noktasi kabul edilen Sahîh-i Buhârî sadece sahih yâni güvenilir hadisleri toplamak maksat ve gayretinin sonucudur.

Buhârî eserine 7275 hadis almistir ve bunlari konularina göre tanzim ve tertîp etmistir. Ayni hadîsin çesitli rivâyetlerini bir yerde toplamak yerine, ilgili oldugu yerlerde tekrar etmek sûretiyle bir hadisten birden fazla hüküm ve pratik sonuçlar çikarilabilecegini göstermistir.

Gerçekten bir çok yönden üstünlüklere sahip olan bu eser ?slâm ilim çevrelerinin ve Müslüman halkin dikkatini çekmistir. Hakkinda yapilan çalismalar iki yüzü geçmistir.

T?RM?ZÎ ve ESER?

Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre, h. 209 (827) senesinde Tirmiz’de dogmustur.

Tirmizî Arabistan, Mezopotamya, Îran ve Horasan gibi çesitli ilim merkezlerine hadis ögrenmek için seyahatler yapmis; Buhârî, Müslim, Ebû Dâvud gibi üstadlarla da görüsmüstür. H. 279 (892) senesinde Tirmiz’de vefât etmistir.

Fevkalâde hâfiza gücüyle taninan ve hadis ilminin çesitli bölümlerine dair eserleri bulunan Tirmizî’nin Sünen-i Tirmizî diye meshur olmus el-Câmiu’s-Sahîh’i ittifakla Kütüb-i Sitte’den sayilmistir.

Tirmizî eserini fikih konularina göre tertip etmistir. Kitapta 4000 kadar hadis bulunmaktadir. Tirmizî râvîleri iyice tetkîk etmis, her hadîsin sihhat (güvenilirlik) derecesini tayin etmeye çalismis ve fikih âlimlerinin hadislerden nasil hüküm çikardiklarina dikkat çekmistir. Hemen her hadisten sonra hadisle ilgili degerlendirmesine yer vermistir.

Tirmizî eseri hakkinda “Bu eser kimin evinde bulunursa, orada konusan bir peygamber var sayilir” demistir.

NESÂÎ ve ESER?

Ebû Abdurrahman Ahmet b. Suayb en-Nesâî (Neseî olarak da bilinir), h. 214 (829) senesinde Nesâ’da dogmustur.

?lk tahsilini memleketinde yaptiktan sonra Belh, Irak, Sam ve Misir’daki hocalardan hadis tahsil etmistir. H. 303 (915) senesinde vefât etmistir.

Zamaninin en meshur hadis âlimlerinden olan Nesâî daha ziyâde fikhî hadislerden derledigi Kitâbü’s-Süneni’l-Kebîr adli eserini, içinden yalnizca sahih olanlari almak sûretiyle özetlemis ve bu esere el-Müctebâ adini vermistir. 5700 kadar hadis ihtivâ eden Sünen türündeki bu eser (el-Müctebâ) ittifakla Kütüb-i Sitte’den kabûl edilmistir.

Sünen-i Neseî olarak da bilinen el-Müctebâ’nin, sünenler içinde en az zayif hadis içeren kitap oldugu ifâde edilir. Nesâî, râvîleri kritik etmekte pek titiz olarak bilinmektedir. Hadisleri kitabina alirken de bu titizligi göstermistir. Hiç kisaltmadan hadisleri tekrar ederek aralarindaki küçük kelime farklarini göstermesi de onun özellikleri arasindadir.

güzel bi konu saol kardes

eline saglik ..